جلال جلالى زاده

225

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

غ غلبة الأشباه : تردد فرع در بين دو اصل كه به هريك از آن‌ها كه شباهتش بيشتر است ، ملحق مىشود . غلبة العلم : آن است كه مدلولش با غلبه‌ى استعمال باشد نه با وضع ، مانند لفظ كتاب كه در هنگام اطلاق در نزد مسلمين مراد از آن قرآن است و در نزد عامه‌ى اصوليان مراد از آن الرساله امام شافعى و در نزد نحويان ، كتاب سيبويه است . غايت : فايده‌اى كه مطلوب است ، چه به فاعل برگردد ، چه برنگردد . آن‌چه كه وجود چيزى به خاطر آن است . غرض : فايده‌ى مطلوب كه به فاعل بر مىگردد كه به دست آوردن آن جز با اين فعل ممكن نيست . نتيجه‌اى كه فاعل با فعل خود آن را قصد كرده است . مانند سير شدن كه هدف خوردن است . گفته‌اند : غرض قبل از شروع در ايجاد معلول متصور است و غايت پس از شروع ، اين‌كه طرف فعل است غايت ناميده مىشود و از حيث ترتب بر آن نهايت و فايده .